هم زمان با بحث‏های خصوصی‏سازی در امریکا و اروپا، موضوع تشکیل قطب‏های علمی مطرح و به موازات آن بحث خودگردانی دانشگاه‏ها نیز مطرح شده است. این مباحث انگیزه‏ای برای تشکیل قطب‏های علمی بوده است. در آن زمان، سهم بودجۀ دولتی دانشگاه‏ها کاهش یافت و تشکیل قطب‏های علمی از بخش خصوصی آغاز شد و هدف آن ارائۀ مشاوره به دولت‏ها در زمینۀ راهکارهای اقتصادی و عقد قراردادهای دولتی بوده است. از لحاظ ساختاری، در دانشگاه‏ها و مراکز علمی پیشرفته مراکزی با عنوان (Central Excellence) (تفوق مرکزی) تشکیل شد که مسئولیت کمک به رفع مشکلات و نیازهای علمی و عملی مختلف دولت را برای اجرای برنامه‏ها به عهده گرفتند. در ایران نیز در آستانۀ تدوین برنامۀ سوم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مطالعاتی در این زمینه صورت گرفت و شاخص‏های علمی کشور با شاخص‏های سایر کشورها(کشورهای پیشرفته و در حال توسعه)، مقایسه و فاصلۀ محسوس بین عملکرد این شاخص‏ها در ایران با سایر کشورها مشخص شد. برای رفع شکاف‏های علمی موجود، ایدۀ ایجاد قطب‏های علمی مطرح شد. از آن‏جا که با توجه به محدودیت‏های مالی و انسانی همه دانشگاه‏ها نمی‏توانند در سطح استانداردهای بین‏المللی فعالیت کنند، پیشنهاد شد در رشته‏هایی که در زمینۀ نیروی انسانی و تجهیزات دارای مزیت نسبی هستند، از طریق پشتیبانی مالی و غیرمالی قطب‏های علمی تشکیل شود.

با توجه به شروع دوره جدید قطب های علمی از ابتدای سال 1390 ، و بر اساس دستور ریاست محترم دانشگاه و سیاست‏گذاری دانشگاه مبنی بر ایجاد و گسترش قطب‏های علمی، چند پیشنهاد از گروه‏های مختلف آموزشی دانشکده‏ها برای تأسیس قطب علمی به معاونت پژوهشی ارسال شد که پس از بررسی و روزآمد شدن اطلاعات، وارد سامانه الکترونیکی دبیرخانه قطب های علمی وزارت متبوع شد. پس از بررسی، 7 قطب علمی دانشگاه ( ایجاد حداقل یک قطب علمی برای هر دانشکده، که از آرمان های دیرین دانشگاه بود،) مورد تأیید اولیه وزارت متبوع قرار گرفت که پس از ارزیابی برنامه چهارساله قطب ها، موافقت اصولی تأسیس صادر خواهد شد.