اهداف دانشگاه :

دانشگاه علامه طباطبائی، به عنوان بزرگترین دانشگاه علوم انسانی و اجتماعی کشور در راستای تحقق اهداف کلان و سیاست‏های علمی و آموزشی نظام جمهوری اسلامی ایران از جمله اهداف زیر را دنبال می‏کند:

1. ارتقاء سطح علوم انسانی و اجتماعی در نظام علمی و آموزشی کشور،

2.        بهبود کمی و کیفی آموزش و پژوهش در رشته‏های علوم انسانی و علوم اجتماعی،

3.        مشارکت در بهبود نظام برنامه‏ریزی و مدیریت در حوزه‏های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور،

4.        تربیت نیروی انسانی متخصص و کاردان در حوزۀ علوم ‏انسانی و اجتماعی کشور.

اهداف معاونت پژوهشی

معاونت پژوهشی دانشگاه عهده‏دار وظیفۀ برنامه‏ریزی، اداره و هدایت کلیۀ امور مربوط به فعالیت‏های پژوهش و فنّاوری دانشگاه، تدوین آیین‏نامه‏ها و دستورالعمل‏های اجرایی و ارزیابی عملکرد پژوهش و فنّاوری، برنامه‏ریزی در راستای سیاست‏های کلان پژوهشی و فنّاوری، تدوین خط‏مشی‏های اجرایی امور پژوهشی و فنّاوری و فراهم‏نمودن تمهیدات لازم به منظور بهره‏گیری بهینه از امکانات، ظرفیت‏ها و توانایی‏های بالقوۀ دانشگاه جهت رفع نیازهای جامعه، تولید دانش ملّی و گسترش مرزهای دانش، ایجاد و تقویت مراکز اطلاع‏رسانی علمی، گسترش و اشاعۀ فرهنگ پژوهش، ارائۀ دستاوردهای علمی تحقیقاتی و ایجاد، توسعه و تقویت فنّاوری ملی، بررسی ثبت اختراعات، اکتشافات و نوآوری‏ها و حمایت از حقوق مالکیت معنوی، تقویت ارتباط دانشگاه‏ها با مراکز تحقیقاتی و صنعتی، نهادها و سازمان‏های اجرایی جهت شناخت مسائل و مشکلات و پاسخگویی به نیازهای جامعه است.

با توجه به نقش محوری فعالیت‏های پژوهشی در تحقق اهداف دانشگاه، معاونت پژوهشی جایگاه ویژه‏ای می‏یابد. چنین موقعیتی مؤید مسئولیت خاص این نهاد علمی نسبت به شناخت و توسعۀ فنّاوری مناسب کشور است. این مسئولیت طیف وسیعی از اقدامات و برنامه‏های اساسی را شامل می‏شود که از طریق شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه، سیاست‏گذاری و هدایت می‏شود.

1) شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه :

شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه به منظور تدوین برنامه‏های پژوهش و فنّاوری و تعیین راهکارهای مناسب در راستای اعتلای پژوهش و فنّاوری تشکیل می‏شود، ترکیب و وظایف آن به‏ این شرح است:

الف. ترکیب شورا

شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه متشکل از: معاون پژوهش و فنّاوری و معاون آموزشی دانشگاه، معاونان پژوهشی دانشکده‏ها، رؤسای پژوهشکده‏ها و مراکز تحقیقاتی، مدیران ذی‏ربط در امور پژوهش و فنّاوری، دو نفر از متخصصان برجسته دانشگاه و دو نفر از صاحبنظران و محققان خارج از دانشگاه به انتخاب شورای دانشگاه و حکم رئیس دانشگاه است.

ب. وظایف شورا

سیاست‏گذاری برنامه‏های پژوهشی، بررسی و تصویب طرح‏های تحقیقاتی و فنّاوری و نظارت بر حسن اجرای آن‏ها، تصویب آیین‏نامه‏ها و دستورالعمل‏های مربوط، تقویت مراکز اطلاع‏رسانی، بررسی و تصویب فرصت‏های مطالعاتی، همکاری در پژوهش‏مدار کردن آموزش، شناسایی و رفع موانع پژوهشی، کمک به تقویت فنّاوری ملی، ارزیابی و پیش‏بینی فنّاوری، برنامه‏ریزی جهت بهبود کیفیت همایش‏ها، مجلات علمی، و بهره‏گیری از توان تخصصی و تجربیات انجمن‏های علمی در پیشبرد امور پژوهشی و فنّاوری دانشگاه برعهدۀ شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه است.

با عنایت به اهداف یاد شده شورای پژوهش و فنّاوری دانشگاه در یک‏سال گذشته، 15 جلسه تشکیل داده است.

با توجه به اهداف، وظایف معاونت پژوهشی را می‏توان در چند مقوله به شرح زیر برشمرد:

1.                     برنامه‏ریزی، اداره و هدایت کلیۀ امور مربوط به فعالیت‏های پژوهشی و فنّاوری دانشگاه،

2.                     تدوین آئین‏نامه‏ها و دستورالعمل‏های اجرایی و ارزیابی عملکرد پژوهش و فنّاوری،

3.                     برنامه‏ریزی در راستای سیاست‏های کلان پژوهشی و فنّاوری،

4.                     تدوین خط‏مشی‏های اجرایی امور پژوهش و فنّاوری،

5.                     فراهم نمودن تمهیدات لازم به منظور بهره‏گیری بهتر از امکانات، ظرفیت‏ها و توانایی‏های بالقوۀ دانشگاه جهت رفع نیازهای جامعه،

6.                     تولید دانش ملّی و گسترش و اشاعۀ فرهنگ پژوهش،

7.                     ارائۀ دستاوردهای علمی تحقیقاتی،

8.                     ایجاد، توسعه و تقویت فنّاوری ملّی،

9.                     بررسی و ثبت اختراعات، اکتشافات و نوآوری‏ها،

10.                  حمایت از حقوق مالکیت معنوی،

11.                   تقویت ارتباط دانشگاه با مراکز تحقیقاتی و صنعتی، نهادها و سازمان‏های اجرایی جهت شناخت مسائل و مشکلات و پاسخ‏گویی به نیازهای جامعه.

اهم فعالیت‏های شورای پژوهشی دانشگاه طی 15 جلسه در سال تحصیلی 89 ـ 1388 به این شرح بوده است:

به منظور تحقق اهداف پژوهشی ، علاوه بر شورای پژوهش و فنّاوری که به تدوین راهبردها و سیاست‏های کلان دانشگاه می‏پردازد شوراها و کمیته‏هایی نیز به عنوان شوراهای تخصصی شورای پژوهش و فنّاوری از جمله:  شورای انتشارات ، شورای کرسی‏های نظریه‏پردازی، نقد و مناظرۀ ، کمیتۀ بومی‏سازی علوم انسانی، در معاونت پژوهشی تشکیل شده و به فعالیت مشغول است که در این بخش به شرح فعالیت‏های آن‏ها می‏پردازیم:

2)  شورای انتشارات دانشگاه

 شورای انتشارات دانشگاه عالی ترین مرجع بررسی، تصویب و انتخاب آثاری است که از سوی اعضای دانشگاه یا محققان خارج از آن تهیه و برای چاپ یا تجدید چاپ و انتشار به دانشگاه ارائه می‏شود .

از جمله وظایف این شورا سیاست گذاری و تدوین برنامه جهت تولید آثار علمی دانشگاه است.

 آثاری ارسالی پس از بررسی و ارزیابی‏های لازم توسط کارشناسان، در شورا بررسی و در صورت داشتن شرایط لازم به تصویب می‏رسند. پیشنهاد انتشار کلیه آثار از قبیل نشریات علمی و پژوهشی و کتاب‏های الکترونیکی و نوارهای آموزشی در گروه های تخصصی و مشاوران و داوران معتمد بررسی شده و در صورت کسب امتیاز لازم  تصویب می‏شود.

اعضای شورای انتشارات  توسط  دانشگاه به مدت 2 سال انتخاب می‏شوند.

شورای انتشارات مرکب از 10 عضو به شرح زیر است که با نظر معاون پژوهشی ، تایید  و حکم رئیس دانشگاه منصوب می‏شوند.

-          معاون پژوهشی دانشگاه  (رئیس شورا)

-          یکی از مؤلفان نمونه دانشگاه

-          7 عضو هیات علمی صاحب نظر (از هر دانشکده یک نفر)

-          مدیران ذیربط در امور پژوهشی

-          رئیس مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه (دبیر شورا)

اعضای فعلی شورای انتشارات دانشگاه عبارتند از:

دکتر سعید واعظ                             دکتر فریبرز درتاج

دکتر حمید ناظمان                          دکتر حسین غلامی دون

دکتر علیرضا حسینی                      دکتر ناصحی فر

دکتر حسن اسدزاده                        مرتضی اعلاباف

علی اکبر فتح ‏الهی                          امیر صابری

3) کمیتۀ بومی‏سازی در علوم انسانی :

بازنگری در علوم انسانی با نگرش اسلامی، رسالت اصلی دانشگاه‏ها است. دستیابی به تعریفی راهبردی از موضوع و طرح نقشه‏ای مؤثر برای نیل به این مقصد نیازمند تدابیر علمی فرهنگی خاصّی است. اندیشمندان علوم انسانی اعم از دانشگاهی و حوزوی بر آن هستند تا از تلفیق علوم انسانی و آموزه‏های دینی به علومی بومی و متناسب با فرهنگ جامعه دست یابند. رهبر معظم انقلاب در دیدار با نخبگان بر لزوم بومی‏سازی علوم انسانی در کشور و خطر اتّکا به علوم انسانی وارداتی تذکر و تأکید فرمودند. از مهمترین مشکلات عدم تدوین علوم انسانی در کشور می‏توان به ناخودباوری و آسیب پذیری فکری، جدی نگرفتن تولید علم بومی توسط متولیان اصلی، کمبود مدرسان و اشتغال زیاد آن‏ها و عدم اختصاص زمان لازم برای تحقیق و تدوین علوم انسانی، فقدان یک مرکز برای هماهنگی، پیشنهاد نظارت و جمع‏آوری یافته‏های علمی تولیدی، فقدان گروه‏های فعال و منسجم و عدم تخصیص بودجه‏ای جهت تولید این علوم، اشاره نمود.

رهبر معظم انقلاب در این باب می فرمایند؛ علت غربت علوم انسانی در دانشگاه‏های ما این است که آن وقتی که علوم انسانی وارد کشور شد مجموعه‏های فکری و علمی معتقد به اسلام با این علوم به شکل علم آشنایی نداشتند، البته غیر از فلسفه، تاریخ، ادبیات و این چیزهایی که بومی کشور ما بود رشته‏های متعددی از علوم انسانی مثل جامعه‏شناسی، روان‏شناسی و بسیاری از رشته‏های دیگر آن پدیده‏های جدیدی برای کشور ما بود. کسانی هم که متصدی و مباشر این کارها بودند غالباً کسانی نبودند که اعتقاد به مبانی اسلامی داشته باشند.

دانشگاه علامه طباطبائی به عنوان بزرگترین دانشگاه علوم انسانی کشور  و  در تبعیت از پیام رهبری، اولین همایش بومی ‏سازی را در سال 1387 برگزار نمود و پیرو آن جلساتی با مسئولان حوزۀ علمیۀ قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و پژوهشگاه امام خمینی، جامعـة المصطفی، پژوهشگاه اندیشه اسلامی و دانشگاه امام صادق(ع) داشته است.

در پی نشست‏های مشترک، کمیتۀ بومی‏سازی در دانشگاه تشکیل شد و دکتر فریبرز درتاج مدیرامور پژوهشی دانشگاه به سمت دبیری کمیتۀ مذکور منصوب شدند. در تاریخ 1/4/88 اولین جلسۀ مشترک کارگروه روان‏شناسی و علوم تربیتی دانشگاه با کارگروه پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی تشکیل شد. در این جلسه مقرر شد کارگروه‏ها به بخش‏های تخصصی‏تر تقسیم شده و در زیر بخش‏ها به بررسی متون درسی پرداخته شود.

اهداف کمیتۀ بومی‏سازی:

1. بررسی و دست‏یابی به درک واحدی از بومی‏سازی برنامه‏های درسی،

2. اقدام به بومی‏سازی تدریجی برنامه‏های درسی از طریق کمیته‏های تخصصی،

3. تولید و ارائه نمونه‏هایی از برنامه‏های درسی بومی شده به محافل علمی کشور،

4. هماهنگی امور بومی‏سازی از طریق تعیین اصول و سیاست‏های مورد نیاز.

کمیته‏های تخصصی:

 با توجه به سیاست‏گذاری کمیته، کمیته‏های تخصصی به تناسب رشته‏های علمی مورد نظر تشکیل می‏شوند. بررسی ابعاد تخصصی و فنی بومی‏سازی برنامه‏های درسی در این کمیته انجام می‏شود.

ترکیب کمیتۀ تخصصی :

1. چند صاحب نظر در موضوع مربوط،

2. مسئول کمیتۀ تخصصی،

3. معاون پژوهشی مربوط،

4. دبیرکمیتۀ تخصصی

کمیته، می‏تواند به تناسب فعالیت‏های خود، کارگروه‏های مختلف تشکیل دهد.

وظایف کمیته‏های تخصصی :

1. بررسی و دستیابی به درک صحیح از بومی‏سازی در رشتۀ مورد نظر،

2. شناسایی و گردآوری تجارب پیشین درخصوص موضوع مورد نظر،

3. نقد و بررسی برنامه‏های درسی مورد نظر با معیارهای بومی‏سازی،

4. طراحی برنامه‏های درسی جدید با رویکرد بومی‏سازی،

5. تولید متون درسی براساس برنامۀ درسی طراحی شده،

6. اعتبار بخشی متون تولید شده در جلسات نقد و ارزیابی با صاحب نظران،

7. اصلاح و ارائۀ نسخۀ نهائی متون درسی.

     براساس وظایف تعیین شده، کارگروه‏های تخصصی در دو دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی و دانشکدۀ روان‏شناسی و علوم تربیتی به ریاست آقایان دکترسید جلال دهقانی فیروزآبادی و دکتر احمد برجعلی تشکیل شده است. دستور کار کمیته‏های مذکور بررسی متون درسی و ارائۀ منابع قابل بازبینی به کارگروه مربوط برای ارائۀ پیشنهاد است. امید است با توکل به ذات باری تعالی و همّت اندیشمندان دانشگاه در تحقق این امر گامی مستمر و مفید برداشته شود و دانشگاه‏های کشور با منابع غنی اسلامی فرهنگی کشور در پرورش نیروهای جوان و متعهد توانمندتر از همیشه به ایفای رسالت خطیر خود بپردازند.

4) کمیتۀ اصلاح الگوی مصرف :

سال 88 از سوی مقام معظم رهبری سال اصلاح الگوی مصرف نام‏گذاری شد. مفهوم اصلاح الگوی مصرف را به عنوان یک سیاست کلی می توان از ابعاد گوناگونی مورد بررسی قرار داد. استفاده از ابزارهای مختلف از قبیل وضع مقررات و مداخله مستقیم موضوع بررسی‏های فراوانی بوده است. اصلاح الگوی مصرف به مثابه یک برنامۀ کلان تدوین شده و برگرفته از خط‏مشی کلی نظام سیاسی در ادارۀ جامعه است. اصلاح الگوی مصرف به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است که سبب ارتقای شاخص‏های زندگی و کاهش هزینه‏ها می‏شود و زمینه‏ای برای گسترش عدالت است.

از آیات نخست سورۀ بقره می‏توان دریافت که مسألۀ اقتصادی در کنار مسائل اعتقادی از چنان اهمیتی برخوردار است که ایمان منهای اصلاح این دو مسألۀ مهم، ایمانی کامل و مایۀ رستگاری و فلاح انسان نخواهد بود. در حقیقت هر کسی یا هر جامعه‏ای اگر بخواهد به رستگاری و سعادت دست یابد می‏بایست در کنار اصلاح اعتقادات به اصلاح مسألۀ اقتصادی بپردازد.

با عنایت به محدودیت منابع و لزوم استفادۀ بهینه در تمامی عرصه‏ها، کلیۀ سازمان‏ها و وزارت‏خانه‏ها برای تحقق این امر مشارکت نمودند. دانشگاه علامه طباطبائی نیز همگام با سایرین پیشنهاد معظم له را سرلوحۀ کار قرار داد و از ابتدای سال 88 اقدام به برگزاری جلسات دریافت پیشنهادات، ارائۀ نظرات و راهکارهای اجرائی نمود. در این راستا اولین جلسۀ کمیته اصلاح الگوی مصرف در دفتر معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت متبوع با حضور رئیس محترم دانشگاه دکترسیدصدرالدین شریعتی برگزار شد. برخی از مصوبات جلسۀ مذکور به شرح زیر است:

1. ارائه پیشنهادات اصلاح الگوی مصرف در سطح ستاد و دانشگاه‏ها و درحوزۀ کاری معاونت‏های وزارتخانه‏ها،

2. تقویت عوامل اجرائی با برگزاری دوره‏های آموزشی مناسب توسط معاونت توسعۀ مدیریت و منابع انسانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سطح ستاد و دانشگاه‏ها،

3. تشکیل کارگروه ویژۀ نظارت جهت پیگیری تکالیف و ارائۀ گزارش به کمیته در سطوح کوتاه مدت و بلند مدت،

4. درخواست از دانشکده‏های حقوق دانشگاه‏ها، خصوصاً دانشگاه علامه طباطبائی به منظور دریافت پیشنهادهای آن دانشکده‏ها در خصوص اصلاح قوانین و مقررات در سطح کشوری توسط دبیرخانۀ کمیته و انجام آن در سطح وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با مسئولیت دفتر امور حقوقی و مجلس آن وزارت،

5. انجام تحقیقات علمی عمیق در حوزه‏های اقتصادی، مدیریتی، اجتماعی، روان‏شناسی و حقوقی در خصوص اصلاح الگوی مصرف توسط دانشگاه‏های مختلف، خصوصاً دانشگاه علامه طباطبائی و ...

برنامه‏های پیشنهادی معاونت‏ها و راهکارهای تشویقی در زمینۀ اصلاح الگوی مصرف در دومین جلسۀ کمیتۀ اصلاح الگوی مصرف در تاریخ 24/1/88 در دفتر معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

به منظور پیگیری این هدف در اولین جلسه هیأت رئیسه دانشگاه در سال1388 نیز، ستاد اصلاح الگوی مصرف در دانشگاه تشکیل شد و در قالب این ستاد سه کمیتۀ تخصصی به شرح زیر تشکیل شد:

1. کمیتۀ امور مصرفی در حوزۀ معاونت عمرانی و واحدهای اداری، مالی و بودجه،

2. کمیتۀ آموزش در حوزۀ معاونت آموزشی با هدف پیشبرد اصلاح الگوی مصرف در زمینۀ امور آموزشی و منابع انسانی،

3. کمیتۀ پژوهش در حوزۀ معاونت پژوهشی با هدف پیشبرد اصلاح الگوی مصرف و بررسی و تدوین طرح جامع اصلاح الگوی مصرف.

از این میان انجام مطالعات پایه و تطبیقی در زمینۀ اصلاح الگوی مصرف(با هدف تولید ادبیات در این زمینه)، ارائۀ پیشنهادهایی در خصوص اصلاح قوانین و مقررات کشوری با هدف اصلاح الگوی مصرف و ارائۀ الگوی توسعۀ اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در راستای اصلاح الگوی مصرف به کمیتۀ پژوهش، محول شد.

در این چارچوب شش طرح اولیه با مشخصات زیر پیشنهاد و مقرر شد به عنوان طرح‏های پژوهشی در دستور کار دانشگاه قرار گیرد.

1. اجرای طرح مطالعاتی در مورد ابعاد مفهومی، نظری و تطبیقی مربوط به منظور تولید ادبیات علمی،

2. اجرای طرح پژوهشی جامع و کاربردی به منظور ارائۀ‏ الگوی توسعۀ اقتصادی،

3. اجرای طرح پژوهشی جامع و کاربردی برای اصلاح نظام آموزش‏عالی،

4. اجرای طرح پژوهشی جامع و کاربردی برای اصلاح کل نظام آموزشی کشور،

5. اجرای طرح پژوهشی جامع و کاربردی برای اصلاح فرهنگ مصرف،

6. اجرای طرح پژوهشی جامع و کاربردی به منظور اصلاح قوانین و مقررات کشوری.

طرح‏های مذکور برای تعیین اولویت‏ها و تأمین منابع مالی به ستاد مرکزی مستقر در وزارت متبوع ارسال شد.

در حال حاضر طرح پژوهشی دکتر مسعود درخشان شامل هشت پروژه با همکاری وزارت متبوع و وزارت امور اقتصاد و دارائی در حال اجرا است. مقالۀ ریاست محترم دانشگاه نیز با عنوان اصلاح الگوی مصرف در دانشگاه‏ها با تکیه بر آموزه‏های دینی و اسلامی برای وزارت متبوع ارسال شده است.

در صورت کسب موافقت وزارت متبوع با سایر طرح‏های ارائه شده، پژوهشگران مجرب و زبده دانشگاه نسبت به اجرای سایر طرح‏های پیشنهاد شده، اعلام آمادگی نموده‏اند. تلاش خبرگان دانشگاه در تمامی عرصه‏های  اجتماع ثمربخش و سبب اعتلای فرهنگ صحیح مصرف خواهد شد.