همایش اسلام سیاسی وتحولات اخیر خاورمیانه روز دوشنبه 16/12/1389 با حضور ریاست دانشگاه علامه طباطبایی ، ریاست سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و اندیشمندان، صاحبنظران و کارشناسان حوزه های استراتژیک و روابط خارجی به همت پژوهشکده مطالعات میان‌رشته‌ای فرهنگ پژوهی دانشگاه علامه طباطبایی و همکاری سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی در سالن کنفرانس شهید بهشتی دانشگاه درسه نشست زمینه ها و بعاد تحولات اخیر، جایگاه اسلام سیاسی در تحولات خاورمیانه و چشم انداز تحولات جدید برگزار شد. این همایش با استقبال خوب دانشجویان و اساتید همراه بود.
دکتر غلامعلی چگنی زاده ، دبیر همایش و رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگ پژوهی دانشگاه علامه طباطبایی در ابتدا ضمن عرض خیر مقدم به حاضرین ، اظهار امیدواری کرد که این همایش و پژوهشکده فرهنگ پژوهی بتواند رسالت و گامی مؤثر در عرصه شناخت تحولات اخیر خاورمیانه برداشته و در نهایت نظرات و سیاست های پیشنهادی خود را برای تصمیم سازی بهتر در عرصه سیاست خارجی، در اختیار تصمیم گیرندگان کشور قرار دهد.
دکتر سید صدرالدین شریعتی رئیس دانشگاه علامه طباطبایی سخنران افتتاحیه این همایش بود. جناب آقای دکتر شریعتی ، با اشاره به تحولات اخیر کشورهای اسلامی منطقه و ایجاد موج بیداری اسلامی، با اشاره به آیه 30 سوره الروم که می فرماید: فأقِم وَجهکَ لِلدِّین حَنیفاً فِطره الله التی فَطَرَ النَّاسُ عَلَیهَا لَا تَبدِیلَ لِخَلقِ اللهِ ذَلِکِ الدِّینُ القَیُّمُ وَلکِنَّ أکثَرَ النَّاسِ لَایَعلَمُونَ اظهار داشت: بروز تحولات اخیر ، بیداری اسلامی و وقوع تغییرات اجتماعی در برخی از کشورهای عربی و خاورمیانه از جمله مصر و تونس طبیعی و براساس سنن الهی است.
وی ادامه داد: در برابر هرحکومتی ، گروهی از انسان ها قراردارند که تحولات آن جامعه با روحیات فردی و اجتماعی آنها ارتباط نزدیکی دارد لذا پیش بینی تحولات آن بسیار پیچیده و از محاسبات و قواعد سیاسی خارج است. از این رو این مسئله گاهی برای حاکمان و ناظران سیاسی قابل پیش بینی نبوده و غافلگیر کننده است.
دکتر شریعتی بابیان اینکه کشورهای اسلامی خاورمیانه مسلمان ودارای فرهنگ اسلامی بوده و با قرآن و آموزه های دینی ارتباط دارند، تصریح کرد: این فرهنگ در نهاد این کشورها وجود داشته وانگیزه هایی را در آنها ایجاد می کند و بر همین اساس نباید از تأثیر فرهنگ اسلامی به ویژه درباب مردمگرایی، آزادی خواهی، ستم گریزی و استقلال طلبی غافل بود، مسئله ای که نقش مهمی در تحولات سیاسی اجتماعی اخیر خاورمیانه دارد.
رئیس دانشگاه علامه طباطبایی تأکید کرد: انقلاب مردم مصر، تونس و سایر انقلاب هایی که در منطقه در حال شکل گرفتن است، الگوی ایرانی- اسلامی دارند و به دنبال حکومت اسلامی، مستقل و مردمی هستند که محور آن، آزادی و رهایی از قید بردگی غرب ، طرد منافع صهیونیسم و داشتن هویت اصلی پرافتخار مردم خویش است.
دکتر شریعتی با اشاره به اینکه شاخص حرکتهای انقلابی ملل مسلمان منطقه، اسلام ، ایجاد حکومت مردم سالار اسلامی و طرد نظام های استبدادی و دیکتاتوری بوده و سنت الهی حکم می کند که کمتر از آن در این منطقه اتفاق نخواهد افتاد.
دکتر شریعتی با اشاره به الهام بخش بودن انقلاب اسلامی ایران برای تحولات خاورمیانه و ملل عربی، تلاش های غرب به منظور انحراف این جنبش های مردمی را بی فایده دانسته و نقش اسلام سیاسی را به عنوان آینده ای گریز ناپذیر در خاورمیانه مهم ارزیابی کردند.
در نهایت دکتر شریعتی ، از تمامی برگزار کنندگان این همایش تقدیر و تشکر کردند و تحولات اخیر خاورمیانه را فرصتی مناسب برای توجه هرچه بیشتر به اسلام پژوهی دانسته و بر نقش قرآن و احکام دینی در این تحولات، تأکید مجدد به عمل آوردند.
دکتر محمدباقر خرمشاد رییس سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی سخنران بعدی همایش بود که ضمن تشکر از برگزار کنندگان این همایش دردانشگاه علامه طباطبایی و اعلام آمادگی سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی برای همکاری هرچه بیشتر با دانشگاه و پژوهشکده‌های دانشگاه بحث خود را حول چیستی اسلام سیاسی سامان داد. دکتر خرمشاد بااشاره به پیشینه شکل گیری اسلام سیاسی در خاورمیانه به ویژه سرخوردگی جریانات سیاسی از ایدئولوژیهای لیبرالی، سوسیالیستی ، ناسیونالیستی و ... با تکیه برشعار «الاسلام هو الحل/ راه حل مشکلات در اسلام است» جریان اسلام سیاسی شکل گرفت. انقلاب اسلامی ایران نمونه عملی اسلام سیاسی بود که اینک تشعشعات آن همه ملل منطقه را در برگرفته است.
دکتر خرمشاد ضمن تأکید بر تفاوت های میان واژه انقلاب و جنبش، حوادث اخیر خاورمیانه را فرصت مناسبی برای دانشجویان برای مطالعات وسیع در زمینه علل و آینده منطقه دانست.
پس از آن همایش اسلام سیاسی و تحولات اخیر خاورمیانه در دو نوبت صبح و عصر، ودر سه نشست تخصصی کار خود را دنبال کرد. در پانل نخست با عنوان زمینه ها و ابعاد تحولات اخیر در خاورمیانه جناب آقای محمد علی مهتدی کارشناس ارشد مرکز مطالعات خاورمیانه سخنرانی خود را با عنوان «زمینه ها و ابعاد تحولات اخیر خاورمیانه» ارائه داد و آنگاه آقایان جابر انصاری کارشناس ارشد وزارت امورخارجه ، محمد فرازمند سفیر سابق ایران در بحرین و دکتر داود غرایاق زندی پژوهشگر مطالعات راهبردی مباحث خود را مطرح کردند.
در پانل دوم با عنوان جایگاه اسلام سیاسی و تحولات کنونی خاورمیانه جناب آقای دکتر عبدالامیر نبوی پژوهشگر مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم سخنرانی خود را با عنوان «اسلام گرایی یا اسلام گرایی ها: بررسی تجربه خاورمیانه عربی» ارائه داد وآنگاه آقای اصغر محمدی کارشناس ارشد سابق وزارت امورخارجه و آقایان دکتر ابراهیم برزگر دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی ومحمدرضا دهشیری دانشیار دانشکده روابط بین الملل مباحث خود را مطرح کردند.
در پانل سوم با عنوان چشم انداز اسلام سیاسی در تحولات خاورمیانه جناب آقای دکتر احمد بخشی استادیار دانشگاه تربیت مدرس سخنرانی خود را با عنوان «چشم انداز تحولات شمال آفریقا و خاورمیانه» ارائه داد و آنگاه آقایان دکتر سید جلال دهقانی فیروزآبادی استاد دانشگاه علامه طباطبایی، سردار دکتر علایی کارشناس مسائل استراتژیک و حجت الاسلام و المسلمین دکتر منصور میراحمدی دانشیار دانشگاه شهید بهشتی مباحث خود را مطرح کردند.
در پایان هر نشست و پس از پرسش و پاسخ دانشجویان ، از کارشناسان و صاحبنظران با اهداء لوح تقدیر، تشکر و قدردانی به عمل آمد. دکتر چگنی زاده در پایان این همایش یک روزه، ضمن مثبت ارزیابی کردن این همایش و امید به اینکه به زودی دستاوردهای آن را در قالب توصیه های سیاستی (Policy Papper) در اختیار دستگاههای سیاستگذار و دیپلماتیک قرار دهد از تلاش های همکاران اجرایی و اداری و اعضای کمیته علمی به ویژه جناب آقایان دکتر عبداللهی، دکتر دلاوری، دکتر احمدوند، دکتر صادقی و دکتر گل محمدی تقدیر و تشکر به عمل آورد.